Najskuteczniejsze sposoby jak leczyć kaszel
Kaszel to odruch obronny organizmu. Dowiedz się, jakie są rodzaje kaszlu, ile trwa, jak go skutecznie leczyć i kiedy zgłosić się do lekarza.

Dlaczego kaszlemy? Jak leczyć kaszel?
Kaszel jest odruchem obronnym organizmu, umożliwia usunięcie nadmiaru wydzieliny oraz ciał obcych z dróg oddechowych.
Ile trwa kaszel?
- Ostry: trwa do 3 tygodni, najczęściej spowodowany jest infekcją wirusową, zapaleniem oskrzeli, alergią, reakcją na ciało obce lub płyn w drogach oddechowych (zachłyśnięcie).
Rzadziej może być objawem poważniejszych stanów chorobowych takich jak zapalenie płuc, obrzęk płuc oraz zatorowość płucna.
- Podostry: trwający od 3 do 8 tygodni, jego przyczyną są przebyte infekcje wirusowe.
- Przewlekły: gdy trwa ponad 8 tygodni. Przyczyną przewlekłego kaszlu może być wiele stanów, do najczęstszych zaliczamy:
| Spływanie wydzieliny z nosa po tylnej ścianie gardła | Jest to najczęstsza przyczyna kaszlu, dochodzi do niej w nieżycie nosa, alergiach czy zapaleniu zatok przynosowych. |
|---|---|
| Astma | Napady kaszlu są w tym przypadku wywoływane czynnikami drażniącymi do których zaliczamy alergeny, wysiłek, zimne powietrze. Kaszlowi towarzyszy duszność oraz świsty w badaniu osłuchowym. |
| Przebyte zakażenia dróg oddechowych | Najczęściej o etiologii wirusowej. |
| POChP oraz przewlekłe zapalenie oskrzeli | Kaszel nasilony jest rano po przebudzeniu i ustępuje po odkrztuszeniu wydzieliny. |
| Rozstrzenie oskrzeli | Kaszel najintensywniejszy rano, dochodzi do odkrztuszania dużej ilości charakterystycznej ropnej, zażółconej wydzieliny. |
| Zapalenie płuc, gruźlica, nowotwory, ropień oraz choroby śródmiąższowe płuc | Kaszlowi towarzyszą objawy choroby podstawowej. |
| Przyjmowanie leków z grupy ACEI | Kaszel o charakterze suchym, ustępuje po odstawieniu leku. |
| Refluks żołądkowo-przełykowy | Kaszlowi towarzyszy zgaga, dysfagia (zaburzenie połykania), chrypka. |
| Niewydolność lewokomonrowa oraz zwężenie zastawki mitralnej. | Kaszel napadowy, suchy, zazwyczaj w nocy. W badaniu osłuchowym trzeszczenie u podstawy płuc oraz świsty. Możliwe rozwinięcie obrzęku płuc czemu towarzyszy pienista wydzielina. |
Przewlekły kaszel najczęściej (około 80%) spowodowany jest przez dwie bądź więcej przyczyn. Przy długotrwałym przewlekłym kaszlu, szczególnie gdy dochodzi do zmiany jego charakteru nasuwa się podejrzenie obecności nowotworu w drogach oddechowych.
Jeśli męczy Cię kaszel nie bagatelizuj tego, skonsultuj się z lekarzem!

Rodzaje kaszlu
- Suchy: spowodowany jest najczęściej lekami z grupy ACEI, infekcje wirusowe, astma, choroby śródmiąższowe płuc oraz niewydolność serca.
- Produktywny (wilgotny, mokry): Dochodzi w nim do odkrztuszania plwociny, wygląd plwociny ułatwia rozpoznanie przyczyny kaszlu:
| Ropna, koloru zielonego lub żółtego. | Infekcja zatok przynosowych, płuc i oskrzeli. |
|---|---|
| Duża ilość wydzieliny o charakterze ropnym. | Rozstrzenie oskrzeli. W przypadku nagłego pojawienia się wydzieliny, możliwą przyczyną jest pęknięcie ropnia oskrzela lub płuc. |
| Gęsta, śluzowa, lepka, największa ilość rano. | POChP, przewlekłe zapalenie oskrzeli. |
| Przeźroczysta oraz lepka. | Astma, gruczolakorak. |
| Zawierająca czopy oraz grudki. | Mukowiscydoza, grzybice. |
| Z cząstkami pokarmu. | Zakrztuszenie, przetoka tchawiczo-przełykowa. |
| O nieprzyjemnym zapachu. | Zakażenie bakteriami beztlenowymi. |
| Krwista | Zapalenie oskrzeli, rozstrzenie oskrzeli, rak płuca, gruźlica oraz bakteryjne zapalenie płuc. |
Jak diagnozuje się kaszel?
Podstawą rozpoznania jest wywiad (od kiedy kaszel trwa, czy pojawia się wydzielina, czy kaszel jest prowokowany przez dane czynniki, o jakich porach dnia i w jakich pozycjach ciała jest najintensywniejszy) oraz badanie przedmiotowe (osłuchiwanie, opukiwanie oraz oglądanie klatki piersiowej).
W niektórych przypadkach wskazane jest pogłębienie diagnostyki:
- W kaszlu ostrym gdy towarzyszy krwioplucie, duszność oraz utrata przytomności, należy wykonać RTG klatki piersiowej oraz w zależności od podejrzewanej przyczyny EKG, echokardiografia, gazometria, TK klatki piersiowej, bronchoskopia.
- W kaszlu przewlekłym przede wszystkim RTG lub TK klatki piersiowej, badania czynnościowe układu oddechowego takie jak spirometria. W razie podejrzenia nowotworu lub ciała obcego bronchoskopia. W kaszlu produktywnym badanie mikrobiologiczne i cytologiczne plwociny. Konieczne może być także badanie endoskopowe przewodu pokarmowego oraz badania w kierunku alergii.
Wskazania do pilnej diagnostyki w kaszlu przewlekłym: krwioplucie, zmiana charakteru kaszlu szczególnie u osób palących tytoń, chrypka, duszność, gorączka, spadek masy ciała w krótkim okresie czasu, wymioty, obrzęki obwodowe oraz nawracające zapalenie płuc.
Jak leczyć kaszel?
- Leczenie objawowe kaszlu produktywnego- Nawilżanie wdychanego powietrza poprzez inhalacje 0,9% NaCl, odsysanie wydzieliny, leki mukolityczne (rozrzedzające wydzielinę): acetylocysteina, karbocysteina czy erdosteina.
Niektóre z tych leków dostępne są bez recepty, a część jest na receptę. Zależy to od producenta leku i formy podania (np.proszek do rozpuszczania, kapsułki, syrop). W celu dobrania odpowiedniego preparatu warto porozmawiać z lekarzem. Możesz to zrobić przez przychodnię Zapytaj Lekarza.
- Leczenie objawowe kaszlu suchego- Leki przeciwkaszlowe działające ośrodkowo: deksometorfan, butamirat oraz działające obwodowo: lewodropropizyna.
- Leczenie paliatywne kaszlu suchego- opiera się na stosowaniu morfiny (nie stosujemy kodeiny gdyż jej efekt terapeutyczny jest mniej przewidywalny, ani fentanylu gdyż nie ma działania przeciwkaszlowego).
W przypadku przeciwwskazań do stosowania opioidów można zastosować gabapentynę oraz pregabalinę.
Kto przygotował ten artykuł
lek. Mateusz Raniewicz
Lekarz, absolwent Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Odbywa rezydenturę z okulistyki i pracuje w nocnej i świątecznej opiece lekarskiej w Lublinie. Jest autorem publikacji naukowych, m.in. w Journal of Clinical Medicine i Clinical Diabetology.
Zobacz profillek. Katarzyna Woźniak
Lekarka, absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Lublinie (2018) i doktorantka tej uczelni. Członkini Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości z certyfikatem w zakresie kompleksowego leczenia choroby otyłościowej. Założycielka Zapytaj Lekarza, gdzie prowadzi pacjentów leczących otyłość, i twórczyni platformy edukacyjnej „Mama i stetoskop”.
Zobacz profilCzytaj dalej
Więcej materiałów z naszego poradnika.

Bostonka u dzieci i dorosłych: objawy, zaraźliwość i leczenie
Bostonka, czyli choroba dłoni, stóp i jamy ustnej: jakie daje objawy dzień po dniu, jak wygląda wysypka, ile trwa, jak długo zaraża, kiedy dziecko może wrócić do żłobka lub przedszkola i kiedy trzeba pilnie jechać do lekarza.

Szkarlatyna u dzieci i dorosłych: objawy, leczenie i zaraźliwość
Szkarlatyna (płonica) to bakteryjna infekcja wywołana przez paciorkowce. Jakie daje objawy dzień po dniu, jak wygląda wysypka i malinowy język, jak się ją rozpoznaje i leczy, jak długo zaraża, kiedy dziecko może wrócić do przedszkola i kiedy trzeba pilnie do lekarza.

COVID-19, grypa, a może zwykłe przeziębienie?
Sezon jesienno-zimowy to czas wzmożonej zachorowalności na infekcje dróg oddechowych. Każdego roku pojawia się ten sam dylemat: czy gorsze samopoczucie to objawy zwykłego przeziębienia, czy może jednak czegoś poważniejszego? Chociaż symptomy różnych chorób wirusowych bywają do siebie bardzo podobne, istnieją pewne kluczowe różnice, które pomagają w rozróżnieniu przeziębienia, grypy i COVID-19. Dzięki ich znajomości wiemy, kiedy wystarczy odpoczynek w domu, a kiedy lepiej udać się do lekarza.
Chcesz porozmawiać ze specjalistą?
Artykuł to dopiero początek. Umów konsultację i otrzymaj indywidualną diagnozę oraz plan leczenia.
Dołącz do 30 000+ pacjentów, którzy nam zaufali